3 Din Tek Semt ; BALAT


 

Haliç’in kıyısında, Fener ve Ayvansaray semtlerinin arasında geçmişle-geleceği barındıran gizemlisemt; BALAT

İster İstanbul’da yaşayın ister yaşamayın, hangi dil, din, ırk ve mezhepten olursanız olun mutlaka sokaklarında kaybolmanız gereken esrarengiz bir semt.

Bana istanbul’u geçmişten bugüne tarif et deseler aklıma hemen yer altı tünelleri,sarnıçları,entrikaları,surlarını getiririm.Fakat şuan da kalabalığı ve karmaşasına bakınca geçmişi ve bende bu esrarengiz duygularını çağrıştıran şeyleri hatırıma getiremiyorum.

İşte Balat ; bana yüce imparatorlukları, savaşları, Roma’yı, Osmanlıyı ,Bizans’ı hatırlatan en net tablo.Bu tarihi sokaklardaki esnafların tatlı telaşını görünce kafamda ‘’keşke burada bir esnaf olsaydım’’ düşüncesi bir an geçmedi desem yalan söylemiş olurum.

Balat’ta yahudilerin ibadet ettikleri İstanbul’un en eski sinagog olma ünvanına taşıyan Ahrida Sinagogudur. 15 yüzyıldan kalma Ahrida sinagogu adını cemaatin geldiğim Makedonya’daki Ohrida’dan alıyor. 1694 yılında Sinagog’da bir yangın meydana gelmiş ve yeniden yapılmıştır.Fakat o zamanlar dini azınlıklarının kubbe yapmaları yasak olduğundan dışarıdan görülmeyen bir iç kubbe yapılmıştır. 500 kişilik kapasitesi olan Ahrida, 93 harbi esnasında Ruslara karşı savaşan Türkler için dua töreni düzenlemesiyle ünlüdür. Ahdrida Sinagog’u 1992 yılında restore edildi.Bu tarih Yahudilerin Türkiye’ye gelişlerinin 500. Yıl dönümüne denk gelmektedir. Şu anda günümüzde Balat’da yaşayan Yahudi yok denecek kadar az durumdadır. Ayrıca Sabetaycılığı başlatan İzmir’i Sabatey SEVİ 1666’da burada mesih olduğunu açıklamış ve birçok kişiye ulaşmıştır.Bu da sinagogun dikkat çekici bir özelliğidir.Bu sinagogu ziyaret etmek zannettiğiniz kadar da kolay değil.Güvenlik nedeniyle Galata’da bulunan hahambaşılığına kimliklerinizi fakslayıp randevu almanız gerekiyor.Randevu alsanız dahi saat 10.00’u geçirirseniz,içeriye giremiyorsunuz.Tarihi sinagogu ziyaretçilere gezdiren Korin hanım adında sert bakışlı fakat konuştukça içinizin ısındığı tatlı bir hanımefendi.Mutlaka bir gün ziyarete gitmenizi tavsiye ederim.

Koca Sinan diye nitelendirdiğimiz Mimar Sinan’ı Süleymaniye,Selimiye gibi hep büyük Ve Görkemli eserlerden tanırız.Fakat pek çoğumuzun Balat’ta bulunan Ferruh kethüda Camiisinden haberi yoktur.1562 yılında mimar sinan tarafından yaptırılan Ferruh Kethüda Camii Kanuni Sultan Süleyman’ın sadrazamım Serriz ali paşa kahyası için inşaa edilmiştir.Bir külliye olarak yapılan eserden günümüze sadece bu küçük camii ulaşmıştır.Bahçede havuzu,arka duvarında güneş saati olan avlu, aynı zamanda Yahudiler için Balat mahkemelerinin kurulduğu yerdir. Bu eseride Balat’a uğradığınızda ziyaret etmenizi tavsiye ederim.

Balat’ta bulunan Hıristiyaların ibadet yeri olan kanlı kiliseden bahsetmek istiyorum.

Fatih’in özel fermanıyla kilise olarak kalıp camiye dönüştürülmeyen tek kilise ‘’Moğolların Meryem Ana Kilisesi’’dir.

İstanbul’un fethinden bu yana Rumların elinde olan tek kilise 1261 yılında inşaa ettirilmiş. Kiliseye girdiğinizde içeride sergilenen Fatih Sultan Mehmet’in özel fermanını inceleyebilirsiniz. Adından da anlaşıldığı gibi Meryem Ana’ya adanmış kilisenin içinde çok sayıda Meryem Ana ikonu vardır. Kilisenin altında ayazma denilen kutsal su kaynağı vardır.

Bu kilise ile ilgili birçok rivayet vardır. Bunlardan bir tanesini sizinle paylaşmak isterim.

Hikaye imparator VIII. Mikail Palaellogos’un gayrı meşru kızı prenses Maria ile ilgilidir. Diplomatik oyunlar arasında kalan maria, Moğollların büyük hükümdarı Hülagü ile evlendirilmek ister.bu sebeple 1265 yılında Moğolistan’a gönderilen Maria,oraya ulaşmadan Hülagü ölür. Maria da onun yerine oğlu abagu ile evlendirilir ve Moğol sarayında 15 yıl geçirir. Abagunun vefatından sonra Maria başka bir Moğol ile evlendirilmek istenir ve maria buna isyan eder.Maria despino palaiologina kocasının ölümü ardından istanbula döner ve günümüze kalan şekliyle manastır ve kilise inşaa ettirir. Ktitonissa ‘’ kurucu’’ ünvanı alır.

Değerli okuyucular Balat gezilerinde anlatacağımız daha birçok eser ver mekan mevcut.

Sonraki yazılarımda Balat Ve İstanbul’un başka eser ve mekanlarını aktarmaya çalışacağım.

  • PAYLAŞ
  • İzlenme : 206